Aðskilnaðarkvíði eftir hátíðarnar: Góð ráð fyrir gæludýrin

Hvernig má fyrirbyggja aðskilnaðarkvíða eftir hátíðarnar?

Jólin og áramótin eru dásamlegur tími fyrir flesta, ekki síst fyrir gæludýrin okkar. Þau njóta þess að hafa fjölskylduna heima við allan daginn, fá aukna athygli, meira kúr og oftast fleiri góðgæti en vanalega. En svo kemur janúar. Skólar byrja, vinnan kallar og hversdagsleikinn tekur við.

Fyrir mörg dýr getur þessi skyndilega breyting valdið miklu uppnámi. Hér hjá Dýrkó viljum við hjálpa þér að gera þessi umskipti eins mjúk og mögulegt er fyrir þinn besta vin. Hér förum við yfir hvað aðskilnaðarkvíði er, hvernig þú þekkir einkennin og hvað þú getur gert til að hjálpa dýrinu þínu að öðlast ró á ný.

1. Hvað er „Post-Holiday“ aðskilnaðarkvíði?

Aðskilnaðarkvíði (e. separation anxiety) er streituviðbragð sem gæludýr upplifa þegar þau eru aðskilin frá eigendum sínum. Eftir hátíðarnar er þetta sérstaklega algengt. Þegar við höfum varið miklum tíma heima yfir jólin, venjast dýrin því að hafa okkur hjá sér allan sólarhringinn. Þegar þessari „nýju“ rútínu er skyndilega hætt og húsið tæmist á morgnana, getur dýrið upplifað óöryggi og hræðslu. Þetta er ekki óþekkt og snýst sjaldnast um óhlýðni, heldur vanlíðan.

2. Af hverju eykst kvíðinn einmitt núna?

Það er eðlilegt að spyrja sig af hverju dýrið, sem var kannski vant því að vera eitt heima fyrir jól, er skyndilega orðið órólegt. Ástæðurnar eru oftast:

• Mikil samvera: Yfir hátíðarnar styrkist tengslin og dýrið venst stöðugri nærveru.
• Rútínuleysi: Svefntímar breytast, matmálstímar riðlast og dagskráin verður óregluleg.
• Breyttar væntingar: Dýrið fer að búast við því að félagsskapur sé normið, ekki undantekningin.

3. Hvernig þekki ég einkennin?

Dýrin tjá vanlíðan sína á mismunandi hátt. Það er mikilvægt að bera kennsl á þessi merki snemma svo hægt sé að grípa inn í með mildum hætti.

Hjá hundum:

• Gelt og væl: Hundurinn geltir eða ýlfrar stanslaust eftir að þú ferð.
• Skemmdir: Hann nagar húsgögn, karmyndir eða skó, oftast nálægt útidyrum.
• Óhreinindi: Slys verða innandyra þótt hundurinn sé húshreinn.
• Ráp: Hann gengur fram og til baka og finnur sér ekki hvíldarstað.

Hjá köttum:

• Breytt salernishegðun: Kötturinn pissar utan kassans (oft í rúm eða á föt).
• Hávært mjálm: Óvenju mikið væl eða mjálm þegar þú ert að fara eða nýfarinn.
• Ofsnyrting: Kötturinn sleikir sig það mikið að hann missir hár (oft á maga).
• Skapbreytingar: Kötturinn verður ýmist mjög áleitinn eða felur sig alfarið.

4. Skilningur á rót vandans

Mundu að dýrið þitt er ekki að reyna að refsa þér fyrir að fara í vinnuna. Hegðunin stafar af ofsahræðslu við að vera yfirgefið. Þetta snýst um tengslamyndun og skort á sjálfstæði. Ef dýrið hefur áður upplifað breytingar á heimilishögum eða er ættað úr dýraathvarfi, getur það verið viðkvæmara fyrir þessum breytingum. Við hjá Dýrkó leggjum áherslu á að nálgast vandamálið með samkennd – hundurinn þinn eða kötturinn þarf huggun og þjálfun, ekki skammir.

5. Smáu skrefin skipta máli (Aðlögun)

Best er að byrja strax, helst áður en full vinna hefst, en það er aldrei of seint að byrja.

• Æfðu fjarveru: Farðu út úr húsi í stutta stund (t.d. 5-10 mínútur) og komdu svo aftur. Lengdu tímann smám saman.
• Búðu til öruggt svæði: Tryggðu að dýrið eigi sinn griðastað, bæli eða herbergi þar sem því líður vel og er vant að hvílast.
• Sjálfstæði: Hvettu dýrið til að leika sér sjálft í öðru herbergi á meðan þú ert heima, svo það upplifi að það sé í lagi að vera ekki límdur við hliðina á þér.

6. Að skapa þægilegt umhverfi í fjarveru

Þegar þú ert í burtu, reyndu að gera umhverfið eins notalegt og hægt er:

• Hljóð: Hafðu lágt stillt á útvarpi eða rólega tónlist. Það rýfur þögnina og getur virkað róandi.
• Lykt: Fyrir suma hunda og ketti getur það veitt öryggi að hafa flík sem lyktar af eigandanum hjá sér. Einnig fást ferómón-úðar (t.d. Feliway eða Adaptil) sem senda frá sér róandi ilmerki.
• Heilabrot: Skildu eftir þrautaleikföng (t.d. Kong fylltan með góðgæti) sem dýrið getur dundað sér við. Það dreifir athyglinni frá því að þú sért að fara.

7. Þjálfunaraðferðir og „Kveðjustundin“

Mörg okkar gera þau mistök að kveðja dýrin með miklum látum, knúsi og sút. Því miður staðfestir það fyrir dýrinu að eitthvað mikið sé í aðsigi.

• Vertu róleg/ur: Gerðu brottförina og heimkomuna að „engu máli“. Ignoraðu dýrið í smá stund áður en þú ferð og þegar þú kemur heim þar til það er orðið rólegt.
• Jákvæð styrking: Hrósaðu rólegri hegðun. Ef dýrið liggur slakt í bælinu sínu, gefðu því lágt hrós eða nammi.

8. Hvenær þarf faglega aðstoð eða lyf?

Stundum dugir heimaþjálfun ekki til, sérstaklega ef kvíðinn er orðinn rótgróinn. Ef dýrið er að skaða sig, hættir að borða eða sýnir mikil streitumerki þrátt fyrir tilraunir þínar, gæti verið þörf á meiri aðstoð.

• Dýralæknir: Við hjá Dýrkó getum metið hvort þörf sé á kvíðastillandi lyfjum eða bætiefnum tímabundið til að hjálpa dýrinu að ná jafnvægi.
• Atferlisráðgjöf: Í erfiðari tilfellum mælum við með að fá atferlisfræðing til að setja upp sérsniðið plan.

9. Langtímasýn

Að vinna bug á aðskilnaðarkvíða er þolinmæðisverk. Það geta komið bakslög, en með stöðugleika, ást og réttum aðferðum ná flest dýr vopnum sínum aftur. Mundu að þú ert öruggahöfn dýrsins þíns – þín ró smitar út frá sér.

Niðurlag: Við erum hér fyrir ykkur

Hátíðarnar eiga að vera góð minning, ekki upphafið að stressi. Með því að grípa snemma inn í og sýna þolinmæði getur þú hjálpað dýrinu þínu að aðlagast hversdagsleikanum á ný.

Ef þú hefur áhyggjur af hegðun gæludýrsins þíns eða vilt ráðleggingar varðandi kvíða, þá erum við hér í Kópavoginum. Þú ert alltaf velkomin/n til okkar í Dýrkó.

Viltu ræða við okkur?
Bókaðu tíma hjá dýralæknum okkar og við förum yfir stöðuna saman.