Gæludýr og vetrarveður: Stóri öryggisleiðarvísir Dýrkó

Íslenskur vetur er engu líkur. Hann býður upp á allt frá stjörnubjörtum frostnóttum og norðurljósum yfir í blindbyl og slyddu á láréttu. Fyrir hundana okkar getur nýfallinn snjór verið mesti gleðigjafi í heimi, og margir kettir elska að fylgjast með snjókornunum út um gluggann.

En veturinn ber líka með sér áskoranir. Kuldinn, myrkrið og efnin sem við notum til að bræða ís geta skapað hættu fyrir ferfætlingana okkar. Hjá Dýrkó sjáum við á hverjum vetri dýr sem hafa orðið fyrir barðinu á ofkælingu, sársaukafullum þófum vegna salts, eða það sem verst er – eitrun af völdum frostlagar.

Við viljum að þið njótið útiverunnar saman, örugg og hlý. Þessi grein fer ítarlega yfir það sem þú þarft að varast og hvernig þú getur búið dýrinu þínu bestu mögulegu skilyrði í vetrarkuldanum.

1. Frostlögur: Hættulegasti vökvinn í bílskúrnum

Af öllum vetrarhættum er frostlögur (antifreeze) líklega sú lúmskasta og hættulegasta. Þetta efni er lífsnauðsynlegt fyrir bílana okkar í frostinu, en banvænt fyrir dýrin okkar.

Af hverju er hann svona hættulegur?
Frostlögur inniheldur oftast efnið etýlen glýkól. Það sem gerir það sérstaklega varasamt er að það hefur sætt bragð og lykt sem laðar að bæði hunda og ketti. Dýr sem sleikir upp örfáa dropa af bílskúrsgólfinu eða úr polli í innkeyrslunni getur verið í lífshættu.

Einkenni eitrunar:
Eitrunin gerist hratt og ræðst á nýrun.

• Fyrsta stigið (0-12 klst): Dýrið virðist „ölvað“. Það reikrar í spori, kastar upp, drekkur mikið og pissar mikið.
• Annað stigið: Dýrið virðist jafna sig aðeins, en innvortis er nýrnabilun að eiga sér stað.
• Þriðja stigið: Alvarleg nýrnabilun, krampar, dá og dauði.

Hvað á ég að gera?
Ef þú grunar að dýrið þitt hafi sleikt frostlög, ekki bíða. Hver mínúta skiptir máli. Hringdu strax í Dýrkó eða neyðarvakt. Því fyrr sem meðferð hefst, því meiri líkur eru á bata.

2. Kal (Frostbite): Þegar kuldinn bítur

Þótt íslenskir hundar séu margir með góðan feld, geta þeir samt fengið kal. Þegar líkaminn kólnar dregur hann blóðflæðið frá útlimum til að vernda mikilvæg líffæri (hjarta og lungu). Þetta þýðir að eyru, skott og þófar verða varnarlaus.

Hvernig þekki ég kal?

• Litur: Húðin verður mjög föl, gráleit eða blámit (cyanotic).
• Áferð: Húðin verður hörð og köld viðkomu.
• Sársauki: Fyrst er svæðið sársaukafullt, en síðan verður það tilfinningalaust.
• Eftir á: Þegar svæðið hitnar aftur verður það rautt og bólgið, og húðin getur byrjað að flagna nokkrum dögum síðar.

Meðhöndlun:
Aldrei nudda kalsár – það skemmir vefinn meira. Hitaðu svæðið mjög hægt upp með volgu (ekki heitu) vatni eða handklæðum og leitaðu til dýralæknis.

3. Ofkæling (Hypothermia)

Á Íslandi er það oftast samspil bleytu og vinds sem veldur ofkælingu, fremur en bara frosttölur. Hundur sem er blautur í roki kólnar miklu hraðar en hundur í þurru frosti.

Einkenni:

• Vægt: Mikill skjálfti, dýrið leitar í skjól, lyftir loppum.
• Miðlungs: Skjálfti minnkar (vöðvarnir gefast upp), dýrið verður sljótt, hreyfir sig hægt og virðist ruglað.
• Alvarlegt: Enginn skjálfti, dýrið leggst niður, andardráttur og hjartsláttur verður hægur, meðvitundarleysi.

Hverjir eru í mestri hættu?
Smáhundar, hvolpar, eldri hundar og hundar með þunnan feld (t.d. Whippet, Doberman). Einnig útikettir sem finna ekki skjól.

4. Salt og hálkuvarnir: Óvinur þófanna

Við notum mikið salt og sand á götum og gangstéttum í Kópavogi og Reykjavík. Þetta er nauðsynlegt fyrir okkur, en vont fyrir dýrin.

Efnafræðileg bruni:
Veggsalt og önnur ísbræðsluefni geta valdið ertingu og jafnvel efnabruna á viðkvæmum þófum. Ef dýrið sleikir svo saltið af loppunum getur það valdið meltingartruflunum og í verstu tilfellum salteitrun.

Fyrirbygging:

• Skolaðu eða þurrkaðu loppurnar alltaf með rökum klút strax eftir göngutúr.
• Notaðu þófavax áður en farið er út. Það myndar himnu sem verndar gegn salti og ís.
• Ef þú ert með garð, notaðu „Gæludýravænt“ salt eða sand í staðinn fyrir sterk efni.

5. Umhirða þófa í snjó

Hefur þú tekið eftir að hundurinn þinn haltrar skyndilega í miðjum göngutúr í snjónum? Oftast er ástæðan ís-kúlur.

Hjá loðnum hundum safnast snjór fyrir á milli tánna, bráðnar vegna líkamshita og frýs svo aftur í harða ísköggla. Þetta er eins og að ganga með stein í skónum.

• Lausn: Klipptu hárin milli tánna reglulega yfir veturinn (komdu til okkar í Dýrkó ef þú þarft aðstoð við þetta).
• Skór: Fyrir viðkvæma hunda eru hundaskór besta vörnin.

6. Hættur innandyra: Hiti og þurrkur

Veturinn er ekki bara hættulegur úti. Inni kyndum við húsin okkar sem getur valdið mjög þurru lofti.

• Þurr húð: Margir hundar fá flösu og kláða yfir veturinn. Bættu við Omega-3 olíu í matinn til að smyrja húðina innan frá.
• Hitagjafar: Passaðu að dýrin liggi ekki of nálægt ofnum eða arineldi. Kettir elska hita en geta brennt sig eða ofhitnað án þess að taka eftir því strax.
• Kolsýringur: Ef þú notar arin eða gas, vertu viss um að vera með kolsýringsskynjara. Dýr eru viðkvæmari fyrir loftgæðum en menn.

7. Útivera: Hversu lengi er of lengi?

Það er engin ein regla sem gildir um alla. Husky hundur getur leikið sér tímunum saman í frosti, á meðan Chihuahua þarf að koma inn eftir 5 mínútur.

Þumalputtaregla: Ef það er of kalt fyrir þig til að standa úti án úlpu, þá er það líklega of kalt fyrir hundinn þinn.
Fylgstu með merkjum: Ef hundurinn lyftir loppum, skelfur, vælir eða vill snúa við – hlustaðu á hann.

8. Fatnaður: Tíska eða nauðsyn?

Á Íslandi er hundafatnaður ekki bara tískuyfirlýsing, heldur nauðsyn fyrir margar tegundir.

• Úlpur: Nauðsynlegar fyrir hunda með lítinn undirfeld, gamla hunda og hvolpa. Góð úlpa á að hylja brjóstkassann og kviðinn, þar sem minnsta fitulagið er.
• Endurskinsmerki: Íslenskur vetur þýðir myrkur. Svartur hundur í myrkri er ósýnilegur bílstjórum. Notaðu endurskinsvesti eða ljós á bæði þig og hundinn.

9. Kettir og bílar

Útikettir leita oft skjóls undir bílum eða uppi í hjólaskálum þar sem vélarnar eru enn heitar.
Bankaðu á húddið: Gerðu það að vana að banka á húddið áður en þú ræsir bílinn á köldum morgnum. Það gæti bjargað lífi.

10. Neyðarviðbrögð við kulda

Ef þú kemur að dýri sem er ofkælt:

1. Komdu því strax í hlýju.
2. Þurrkaðu það vel með handklæði.
3. Vefðu því inn í teppi (þú getur hitað teppið í þurrkara í smá stund).
4. Ekki nota heita hitapoka beint á húðina (hætta á bruna).
5. Hringdu í Dýrkó.

Niðurlag: Njótum vetrarins saman

Veturinn á Íslandi er dásamlegur tími til útivistar ef við erum vel undirbúin. Með því að huga að þófunum, klæða þá kulvísu og varast eiturefni, getum við tryggt að gæludýrin okkar njóti hverrar stundar.

Mundu að Dýrkó er „nágranninn“ þinn í Kópavogi. Við erum hér til að svara spurningum þínum, hvort sem það er um rétta fóðrið fyrir veturinn eða ef slys ber að höndum.

Vantar þig ráðleggingar?
Kíktu við hjá okkur eða hringdu ef þú ert óviss um heilsu dýrsins þíns í kuldanum.